Hastanelerde HVAC tasarımı: ameliyathane ve izolasyon odaları
· İdealist Mühendislik
Ameliyathane, yoğun bakım ve izolasyon odalarında havalandırma; hijyen sınıfları, basınç kademelendirmesi, HEPA filtreleme ve yedeklilik üzerine temel ilkeler.
Hastane, mekanik tesisat açısından en zorlu yapı türlerinden biridir. Konfor koşullarının yanında enfeksiyon kontrolü, kesintisiz çalışma ve sıkı bakım gereksinimleri aynı anda karşılanmalıdır. Bir otel ya da ofiste kabul edilebilecek küçük bir hava kaçağı, ameliyathanede doğrudan hasta güvenliğini etkiler.
Mahalleri hijyen sınıfına göre ayırmak
Tasarım, mahallerin hijyen ve risk düzeyine göre sınıflandırılmasıyla başlar. Ameliyathaneler, yoğun bakım üniteleri, izolasyon odaları, steril depolar ve genel hasta odaları farklı hava değişim sayısı, filtre kademesi ve basınç ilişkisi ister. Türkiye'de Sağlık Bakanlığı'nın sağlık yapıları tasarım standartları ile Avrupa'da yaygın kullanılan DIN 1946-4 bu sınıflandırmanın başlıca referanslarıdır.
Basınç kademelendirmesi
Havanın her zaman temizden kirliye doğru akması gerekir. Bu nedenle ameliyathane çevresindeki koridorlara göre pozitif basınçta tutulur; bulaşıcı hastaların bulunduğu izolasyon odaları ise negatif basınçta çalışır, böylece kirli hava odadan dışarı yayılmaz. Bağışıklığı baskılanmış hastalar için kullanılan koruyucu izolasyon odaları yeniden pozitif basınca ihtiyaç duyar. Kademeler, ön odalar (anteroom) ve kapı sızdırmazlığı ile birlikte düşünülmeli, devreye alma sırasında ölçülerek doğrulanmalıdır.
Filtreleme ve hava dağıtımı
- Ameliyathanelerde son kademe filtre olarak HEPA filtreler kullanılır; filtreler tavandaki üfleme biriminde, olabildiğince mahale yakın konumlanır.
- Ameliyat masası üzerinde düşük türbülanslı (laminer) akış sağlayan tavan üfleme sistemleri, cerrahi alanı partikülden korur.
- Emiş menfezleri genellikle döşemeye yakın yerleştirilir; ağır anestezik gazların ve partiküllerin alttan atılması hedeflenir.
- Kritik mahallerde %100 taze hava ile çalışan santraller ya da kontrollü resirkülasyon, hijyen sınıfına göre seçilir.
Sıcaklık, nem ve sürekli çalışma
Ameliyathanelerde cerrahi ekibin konforu ile hastanın ısıl dengesi arasında denge kurulur; sıcaklık ve bağıl nem geniş bir aralıkta ayarlanabilir olmalıdır. Hastane 7/24 çalıştığı için santral, fan ve pompalarda yedeklilik, acil durum jeneratörüne bağlı kritik yükler ve bakım sırasında hizmeti kesmeyen vana ve by-pass düzenleri baştan planlanır.
Tıbbi gaz ve diğer sistemlerle koordinasyon
Tıbbi gaz tesisatı, vakum, anestezik gaz atık sistemleri ve sıhhi tesisat da aynı tavan boşluğunu paylaşır. Bu yoğunluk, tasarımın erken aşamasında mimari, elektrik ve yapı disiplinleriyle üç boyutlu koordinasyonu zorunlu kılar.
İdealist Mühendislik olarak devlet hastanelerinden fizik tedavi merkezlerine kadar birçok sağlık yapısının mekanik tesisat tasarımını ve müşavirliğini üstlendik. Sağlık projelerimizi inceleyebilirsiniz.